Tin trong nghành

Vai trò của các phương tiện truyền thông trong xây dựng xã hội học tập

9/5/2016 3:39:34 PM

Xã hội học tập (XHHT) là một xã hội trong đó tất cả mọi người đều được học thường xuyên, học suốt đời, được tiếp cận những cơ hội học tập thuận lợi và lấy tự học cùng với ý chí, nghị lực phấn đấu kiên trì của mỗi người để đem lại lợi ích cho bản thân, gia đình và xã hội.

Vai trò của các phương tiện truyền thông trong xây dựng xã hội học tập

Những vấn đề chung về Học tập suốt đời và Xã hội học tập

Xã hội học tập (XHHT) là một xã hội trong đó tất cả mọi người đều được học thường xuyên, học suốt đời, được tiếp cận những cơ hội học tập thuận lợi và lấy tự học cùng với ý chí, nghị lực phấn đấu kiên trì của mỗi người để đem lại lợi ích cho bản thân, gia đình và xã hội.

Để đáp ứng nhu cầu học suốt đời của người dân, các nhà trường, các cơ quan nhà nước, các tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội, đơn vị vũ trang nhân dân, các cơ quan truyền thông, mọi tổ chức và mọi người dân,…đều có trách nhiệm cung ứng các cơ hội học tập và tạo điều kiện thuận lợi để mọi người được HTSĐ. Trong đó, các phương tiện truyền thông như phát thanh, truyền hình, báo chí, internet,… có vai trò quan trọng đối với việc mở rộng các cơ hội giáo dục đa dạng, linh hoạt, bình đẳng cho mọi người, đặc biệt là các đối tượng thiệt thòi như người dân vùng sâu, vùng xa, nông thôn, dân tộc thiểu số, nữ giới, người già, người tàn tật; hỗ trợ rất lớn cho việc nắm bắt, thu nhận kiến thức; mang lại triển vọng tiếp cận và nâng cao chất lượng giáo dục.

Vai trò của các phương tiện truyền thông trong việc xây dựng XHHT

Kinh nghiệm quốc tế

Hiểu được tầm quan trọng của các phương tiện truyền thông trong việc xây dựng XHHT, nhiều quốc gia trên thế giới đã ban hành các chính sách và xúc tiến những dự án sử dụng các phương tiện truyền thông để cung ứng giáo dục cho mọi người.

Tại Nhật Bản, “Chương trình phát thanh trường học” ra đời từ rất sớm (1935), là cơ sở để phát triển thành “Chương trình truyền hình trường học” vào năm 1953. Năm 1959 chứng kiến bước tiến mới trong việc cung ứng giáo dục thông qua các phương tiện truyền thông tại Nhật với sự ra đời của Kênh truyền hình giáo dục NHK – kênh truyền hình chuyên về giáo dục đầu tiên trên thế giới. Các nội dung giáo dục được phát sóng đều phải tuân thủ chặt chẽ quy định của Luật Phát sóng (1950) và các Tiêu chuẩn dành cho chương trình phát sóng nội địa (1959) của Nhật. Các Hội đồng chuyên môn đã được thành lập để kiểm soát nội dung trước khi đưa lên sóng truyền hình quốc gia. Điều này đã giúp cho ra đời các chương trình giáo dục chất lượng cao, khoa học nhưng vẫn đa dạng, sinh động, thiết thực, đặc biệt là các chương trình khám phá khoa học và các chương trình giáo dục tích hợp. 

Đến năm 2001, nhằm theo kịp tình hình phát triển nhanh chóng và mạnh mẽ của việc “máy tính hoá” và “mạng hoá” các trường học, các nội dung được phát sóng trên kênh truyềnhình giáo dục NHK đều được số  hoá và đưa lênWebsite:www.nhk.or.jp/school. Đây được xem là một bước tiến quan trọng trong việc giúp giáo viên và học sinh tiếp cận với các nguồn tài nguyên giáo dục dồi dào,phong phú một cách chủ động và dễ dàng hơn. Tính đến nay, hàng năm có trung bình khoảng 10.000 chương trình giáo dục được phát sóng trên truyền hình và cập nhật trên mạng kỹ thuật số của NHK, thu hút số lượng người xem và truy cập rất lớn.


Chương trình dạy âm nhạc “Đồ rê mi pha” cho trẻ em của NHK

Tại Hàn Quốc, vào năm 2000 Chính phủ đã ban hành Luật Truyền hình Giáo dục và xây dựng Tổng cục Truyền hình Giáo dục quốc gia. Trong đó, kênh Truyền hình quốc gia EBS phát sóng 7 chương trình gồm: Giáo dục mầm non, tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông, ôn thi đại học, giáo dục kĩ năng sống và sáng tạo, giáo dục cho người Hàn Quốc ở nước ngoài. Ngoài ra, EBS còn cung cấp các dịch vụ giáo dục trực tuyến liên kết với các kênh truyền hình khác, với số lượng hội viên lên đến 9.160.000 người. Tổng kinh phí đầu tư ban đầu là 100 triệu đô la, do Chính phủ hỗ trợ toàn bộ. Đến năm 2013, kênh EBS đã đảm bảo được 2/3 nguồn tài chính thông qua các hoạt động riêng. Điều này chứng tỏ EBS đã thu hút được số lượng người xem rất lớn và khẳng định vai trò của truyền thông đối với giáo dục và xây dựng xã hội học tập tại Hàn Quốc.

Tại nước Anh, chương trình giải trí giáo dục trên đài phát thanh được xem là một trong những chương trình lâu đời và có số lượng người nghe đông đảo nhất. Tiêu biểu là “The Archers” được phát thanh 2 lần trong một ngày hướng dẫn người dân cách thức nâng cao hiệu quả sản xuất thông qua các sáng kiến trong nông nghiệp. Theo khảo sát, có 2/3 nông dân theo dõi chương trình này hàng ngày. Chương trình được ghi nhận là một trong những chương trình phát thanh giáo dục có tác động lớn nhất đến tiến trình đổi mới nông thôn nước Anh.

Cũng giống như tại Anh, Nhật Bản, Hàn Quốc, tại nhiều quốc gia khác trên thế giới, các phương tiện truyền thông, đặc biệt là phát thanh và truyền hình, đã trở thành những công cụ truyền tải nội dung và thông điệp giáo dục một cách hiệu quả, đắc lực. Tại Ấn Độ, hàng loạt phim truyền hình dài tập (seri) giáo dục về đạo đức và tín ngưỡng có tên gọi “Mahabraharata” đã thu hút khoảng 300 triệu người xem (nhiều hơn tổng dân số nước Mỹ vào năm 1990). Một seri phim truyền hình dài tập giáo dục khác rất nổi tiếng ở Brazil thu hút hơn 60 triệu người xem, hay seri chương trình kịch nói phát sóng 30 phút hàng tuần có tên gọi “Gà gáy lúc rạng sáng” khuyến khích nông dân áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất nông nghiệp đã tạo nên những biến chuyển tích cực tại vùng nông thôn của Nigeria. Cùng với phát thanh, truyền hình, báo chí, sách truyện cũng có vai trò rất quan trọng trong giáo dục của nhiều quốc gia. Ví dụ điển hình là Mexico – quốc gia có lịch sử lâu đời trong việc sử dụng truyện tranh vì mục đích giáo dục. Đặc biệt vào năm 1992, cuốn truyện tranh giáo dục về văn hoá, lịch sử Mexico đã bán được đến gần 2 tỷ bản.

Vai trò của các phương tiện truyền thông trong việc xây dựng XHHT tại Việt Nam

Hoà nhập với xu thế phát triển của thế giới, trong những năm qua Chính phủ Việt Nam rất quan tâm đến vai trò của truyền thông trong xây dựng XHHT nói chung và giáo dục nói riêng. Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Đề án xây dựng xã hội học tập giai đoạn I (2005 – 2010), giai đoạn II (2012 – 2020), trong đó khẳng định tầm quan trọng của các phương tiện thông tin đại chúng đối với hoạt động HTSĐ. Đề án đã tạo điều kiện thuận lợi cho ra sự ra đời của nhiều chuyên mục, chương trình phát thanh, truyền hình, báo chí,… về giáo dục như: Phổ biến kiến thức trên VOV1, Dạy ngoại ngữ cho lái xe taxi trên kênh VOV giao thông, Hướng dẫn ôn tập và luyện thi đại học và Chương trình dạy tiếng Anh trên VTV2, Dạy tiếng Việt cho người Việt Nam ở nước ngoài trên VTV4, Kĩ năng sống trên VTV3, các chương trình Chào buổi sáng, đời sống thường ngày trên VTV đã giúp cho người dân học được kiến thức về chăn nuôi, trồng trọt, thực hiện pháp luật, bảo vệ môi trường, chăm sóc sức khỏe người dân,…

Ngày 20/11/2015, VTV7 - kênh Truyền hình Giáo dục quốc gia đầu tiên của Việt Nam đã lên sóng. Với mục tiêu "Vì một xã hội học tập", kênh Truyền hình Giáo dục quốc gia VTV7 được kì vọng sẽ truyền cảm hứng cho nhiều đối tượng khán giả vì đây chính là cách học thu hút nhất, nhanh nhất và hiệu quả nhất.

Đối với học sinh mầm non, nội dung giáo dục được thể hiển thông qua phim hoạt hình hoặc những bài hát rất sinh động. Cứ mỗi buổi sáng khi thức dậy hoặc buổi tối trước khi đi ngủ, các em sẽ được nghe những bài hát dạy cách đánh răng, rửa mặt.Đối với học sinh THCS, THPT, các thể loại âm nhạc mà các em yêu thích như Rap, Hiphop, Flashmob, …cũng được lồng ghép vào trong các bài giảng, giúp nội dung bài giảng trở nên gần gũi, sinh động và dễ tiếp thu, ghi nhớ hơn.

 
 Chương trình "Siêu tính nhẩm"    Chương trình "Khám phá khoa học - Những thí nghiệm khổng lồ"
     
Bên cạnh các chương trình giáo dục trong nhà trường, khối lượng chương trình giáo dục ngoài nhà trường hay giáo dục trọn đời cũng được VTV7 đặc biệt quan tâm. “Thức dậy cùng VTV7” là chương trình giáo dục dành cho gia đình: Các bà mẹ, các ông bố sẽ được hướng dẫn cách chuẩn bị bữa ăn đủ dinh dưỡng và hợp vệ sinh an toàn thực phẩm cho cả gia đình; trong khi đó các con sẽ được dạy cách tự sắp xếp đồ dùng cá nhân và sách vở để đến trường. Ngoài ra, chương trình giải trí trên kênh VTV7 bao gồm những phim truyện với chủ đề đến nhà trường và cuộc sống hàng ngày của học sinh, phim hoạt hình giáo dục nhẹ nhàng dành cho học sinh mẫu giáo, chương trình đọc sách khuyến khích các em hình thành thói và nuôi dưỡng thói quen đọc từ khi còn nhỏ,….

Tóm lại

 Với sự kết hợp tinh tế giữa hình ảnh, màu sắc, âm thanh, ánh sáng, và các hiệu ứng kĩ xảo,… giáo dục qua các phương tiện truyền thông, đặc biệt là phát thanh, truyền hình có khả năng chuyển tải kiến thức và thông điệp cuộc sống một cách tự nhiên và dễ đi vào lòng người; xoá khoảng cách về đào tạo giữa người có điều kiện và người không có điều kiện tiếp cận cơ hội giáo dục. Mọi người đều bình đẳng khi tiếp cận giáo dục trên truyền hình và đây sẽ trở thành một xu thế tất yếu trong tương lai. Chính vì vậy, các tổ chức kinh tế - chính trị - xã hội cần chú trọng nâng cao hiệu quả hoạt động của các phương tiện truyền thông trong việc cung ứng giáo dục, tạo cơ hội tốt nhất có thể cho mọi người dân được học thường xuyên, liên tục, suốt đời, góp phần xây dựng xã hội học tập./.

Liên Anh – Thủy Nguyên, Chuyên viên Vụ GDTX

©Trung Tâm Giáo Dục Thường Xuyên Quảng Bình - Địa chỉ: Tổ dân phố 1, Phường Bắc Lý, TP Đồng Hới-Quảng Bình
Điện thoại: (052).3826338 - 3770485 - 3772251 Email: gdtxquangbinh@quangbinh.edu.vn
Thiết kế bởi VNPT Quảng Bình